Emeklilik için gerekli prim gününü tamamlayan vatandaşların, başvuru yapmadan önce SGK hizmet dökümlerini ayrıntılı şekilde incelemesi gerekiyor. SGK Uzmanı Özgür Erdursun, e-Devlet’te görünen toplam prim gününün tamamının emekliliğe esas kabul edilmeyebileceğini belirterek geçersiz hizmet kayıtları, sigortalılık çakışmaları ve şüpheli işyeri bildirimleri konusunda uyarıda bulundu.

Erdursun, emeklilikte görünen gün sayısı ile hukuken geçerli prim gününün farklı olabileceğine dikkat çekti. Daha önce emekli aylığı bağlanmış olmasının da geçersiz olduğu sonradan belirlenen hizmetler bakımından kesin güvence oluşturmadığını ifade etti.

EYT kapsamında emeklilik şartları değişiyor

8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olan EYT kapsamındaki vatandaşların emeklilik koşulları, sigortalılık statülerine göre farklılık gösteriyor. Erdursun’un aktardığı bilgilere göre 4/A (SSK) kapsamında normal emeklilikte 5 bin ile 5 bin 975 gün arasında prim şartı aranırken kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıllık sigortalılık süresi gerekiyor.

4/B (Bağ-Kur) kapsamında normal emeklilik için ise kadınlarda 7 bin 200, erkeklerde 9 bin prim günü şartı bulunuyor. Bu koşullar normal emeklilik için geçerli olurken kısmi emeklilik ve özel durumlarda farklı hükümler uygulanabiliyor.

6 bin gün görünen prim 5 bin 970’e düşebilir

Erdursun, hizmet dökümündeki toplam gün sayısının tek başına yeterli olmadığını örnekle anlattı. SSK’dan emekli olmak için 5 bin 975 güne ihtiyaç duyan bir kişinin sisteminde 6 bin gün görünse bile 30 günlük hizmetinin geçersiz sayılması durumunda geçerli prim gününün 5 bin 970’e düşebileceğini belirtti.

Böyle bir durumda kişi, e-Devlet’te yeterli prim günü görünmesine rağmen emeklilik için gereken şartı karşılayamayabiliyor.

Sosyal güvenlik sisteminde prim hesabının ayda 30, yılda 360 gün üzerinden yapıldığını hatırlatan Erdursun, aynı dönemde birden fazla işyerinden yapılan bildirimlerin de dikkatle incelenmesi gerektiğini vurguladı. Aynı ay içinde birden fazla işyerinden 4/A bildirimi yapılması veya 4/A ile 4/B kayıtlarının çakışması durumunda günlerin doğrudan toplanamayacağını ifade etti.

SGK hizmet dökümündeki K, Ş ve S kodlarına dikkat

SGK hizmet kayıtlarında yer alan K, Ş ve S işaretleri de emeklilik başvurusunda önem taşıyor. K kontrollü, Ş şüpheli, S ise sahte işyeri kayıtlarına ilişkin işaretlemelerde kullanılıyor.

Erdursun, bu kodların bulunduğu her hizmetin otomatik olarak geçersiz sayılmayacağını, inceleme sonucunun esas alınması gerektiğini belirtti. Ancak gerçekte çalışılmadığı hâlde sigortalı gösterilen dönemlerin tespit edilmesi durumunda ilgili hizmetlerin iptal edilebileceğini kaydetti.

Geçerli prim gününün emeklilik için gereken seviyenin altına düşmesi hâlinde, daha önce bağlanan emekli aylığının kesilmesi veya emeklilik işleminin iptali gündeme gelebiliyor. Mevzuatın koşullarına bağlı olarak geçmişte yapılan ödemeler ve SGK tarafından karşılanan sağlık giderleri için geri ödeme de talep edilebiliyor.

Emeklilik dilekçesi vermeden önce bu kontrolleri yapın

Erdursun, emeklilik başvurusundan önce hizmet dökümünün ay ay ve yıl yıl incelenmesini önerdi. Özellikle prim gününü tam sınırda tamamlayanların, kayıt farklılıklarına karşı mümkünse 5, 10 veya 15 günlük geçerli prim fazlasına sahip olmasının yararlı olabileceğini belirtti. Ancak fazla prim gününün sahte sigortalılığı veya hukuken geçersiz hizmeti geçerli hâle getirmeyeceğinin altını çizdi.

Bağ-Kur kapsamında emeklilik başvurusu yapacakların prim borçlarını da kontrol etmesi gerekiyor. Borç bulunması durumunda ödemenin ardından tutarın sistemden düşüp düşmediğinin kontrol edilmesi ve ödeme dekontlarının saklanması önem taşıyor.

Emeklilik başvurusunda tarih detayı

Erdursun, emeklilik başvurusunun ayın hangi günü yapıldığına ilişkin yanlış anlaşılmalara da değindi. Genel kural olarak 4/A ve 4/B kapsamında yaşlılık aylığı, yazılı başvuruyu takip eden ayın ilk gününden başlıyor. Örneğin ekim ayında yapılan başvurularda diğer koşullar aynıysa aylık başlangıcı 1 Kasım olabiliyor. Bununla birlikte başvuru ve aylık başlangıcı, sigortalılık statüsüne ve ilgili mevzuattaki özel hükümlere göre değerlendirilmelidir.

Emeklilik başvuruları SGK müdürlüklerinden veya e-Devlet’teki “Gelir, Aylık, Ödenek Talep Belgesinin Verilmesi” hizmeti üzerinden yapılabiliyor. Ancak başvurunun elektronik ortamda alınması, emeklilik şartlarının kesin olarak karşılandığı anlamına gelmiyor. Nihai değerlendirmeyi SGK gerçekleştiriyor.

Erdursun, emeklilik dilekçesi vermeden önce hizmet kayıtlarının, sigortalılık çakışmalarının, 30 günü aşan aylık bildirimlerin, K-Ş-S işaretlerinin ve Bağ-Kur borçlarının gözden geçirilmesini önerdi. Şüpheli veya tereddütlü kayıtlar için SGK’den yazılı bilgi ve inceleme talep edilmesinin önemini vurguladı.